🩷

Bu şiir, insanın içinde sessizce var olan ama adını koyamadığı o “büyük soru”yla yüzleşmesini fısıldıyor. Okurken insan kendine şunu soruyor: Benim içimde titreşen o karanlık acı ne? Hangi soruyla karşılaşınca yüreğim buz kesiyor? Kendi derinliğimin...

Bu şiir, insanın içinde sessizce var olan ama adını koyamadığı o “büyük soru”yla yüzleşmesini fısıldıyor. Okurken insan kendine şunu soruyor: Benim içimde titreşen o karanlık acı ne? Hangi soruyla karşılaşınca yüreğim buz kesiyor? Kendi derinliğimin gelgitini ölçmeye cesaret edebiliyor muyum, yoksa sadece yanından geçip gitmeyi mi seçiyorum? Şiir net cevaplar vermiyor; aksine, zihnin gri yaz gecelerinde dolaşmamıza izin veriyor. Belki de asıl mesele, içimizdeki o küçük yıldızın hâlâ titreşiyor olduğunu fark etmek.

SONE Titrer hayatımda karanlık bir acı, Hiç yakınıp sızlanmadan; Düşlerimin o en saf kar çiçeği, Kutsamasıdır en sessiz günlerimin. Ama sık sık karşıma çıkar o büyük soru, İşte o zaman küçülür, buz keser yüreğim; Tıpkı gelgitini ölçmeyi göze...

SONE Titrer hayatımda karanlık bir acı, Hiç yakınıp sızlanmadan; Düşlerimin o en saf kar çiçeği, Kutsamasıdır en sessiz günlerimin. Ama sık sık karşıma çıkar o büyük soru, İşte o zaman küçülür, buz keser yüreğim; Tıpkı gelgitini ölçmeyi göze alamadığım, Bir gölün önünden geçer gibi. Ve sonra üzerime bir keder çöker, Ara sıra içinden bir yıldızın titreştiği, Donuk yaz gecelerinin grisi gibi. O zaman ellerim uzanıp dokunmak ister aşka, Kavrulan dudaklarımda bulamadığım sözcüklerle, Haykırıp yakarmak ister. (Franz Kappus)

Hayat bir insanın doğru davranmasını bekleyecek kadar uzun değil. *"İstese yapardı."* de ve devam et... - Prof. Dr. Erkan Topuz

Kimseye anlatılmayan bir durakta bekliyorum. Ne giden var, ne gelen. Saat yok. Zaman, burada insanın içinden geçiyor sadece. Bazen her şey yerli yerinde gibi duruyor. Ama insan, tam da böyle anlarda eksik olanın adını koyamıyor. Bir boşluk...

Kimseye anlatılmayan bir durakta bekliyorum. Ne giden var, ne gelen. Saat yok. Zaman, burada insanın içinden geçiyor sadece. Bazen her şey yerli yerinde gibi duruyor. Ama insan, tam da böyle anlarda eksik olanın adını koyamıyor. Bir boşluk var; duvarı yok, sesi yok, şekli yok. Kalabalıklar içinden geçiyorum. Kimse bana çarpmıyor. Bu bir şans mı, yoksa bir işaret mi hâlâ çözemedim. İçimde konuşan bir ses var ama ne dediğini söylemiyor. Sadece varlığıyla yoruyor beni. Susmak istiyor sanki; ama susarsa ben kalacağım diye korkuyor. Bazen düşünüyorum: İnsan kendini ne zaman kaybeder? Çok konuştuğunda mı, yoksa hiç kimseye bir şey anlatmadığında mı? Bu bir bekleyiş mi, yoksa kaçmanın başka bir adı mı bilmiyorum. Bildğim tek şey şu: Burada kalmak da, yola çıkmak kadar cesaret istiyor. Ve ben… henüz karar vermedim.

Bazı insanlar hayata doğrudan temas etmez. Aralarında görünmez bir cam vardır; ses geçer, ışık sızar ama rüzgâr değmez. Dışarıdan bakıldığında herkesle aynı gökyüzünün altındadırlar, içeriden bakıldığında ise gök, hep biraz uzaktadır. İnsan, en...

Bazı insanlar hayata doğrudan temas etmez. Aralarında görünmez bir cam vardır; ses geçer, ışık sızar ama rüzgâr değmez. Dışarıdan bakıldığında herkesle aynı gökyüzünün altındadırlar, içeriden bakıldığında ise gök, hep biraz uzaktadır. İnsan, en çok alıştığı fanusa inanır. Zamanla onun sınırlarını kader sanır, çizgilerini kendinden ayırt edemez hâle gelir. Oysa fanus, kırılmak için değil; fark edilmek için vardır. Bir gün, bir düşünce çatlatır camı. Ne büyük bir olaydır bu, ne de gürültülü bir kopuş. Sadece içeride bir sessizlik olur. İnsanın kendi sesini ilk defa bu kadar çıplak duyması gibi. Fanusun dışındaki hava başta yakar. Gerçektir çünkü. Sahicidir, filtresizdir, korumasızdır. Ama zamanla insan şunu öğrenir: Nefes, ancak gerçek havada nefes olur. Yine de fanus bütünüyle kaybolmaz. Kırık camlar bazen hafızada kalır, bazen gecenin bir yerinde başın üzerine düşer. İnsan o an anlar; özgürlük, korkunun bittiği yer değil, korkuyla birlikte yürüyebildiğin yerdir. Ve belki de mesele, fanusu tamamen yok etmek değildir. Onu tanımaktır. Ne zaman içine çekildiğini bilmek, ne zaman dışarı çıkabileceğini hatırlamak… Çünkü insan, fanusun kıyısında durabildiği kadar insandır.

"Yaş 35 yolun yarısı eder." Diyen Cahit Sıtkı 46 yaşında vefat etti. "Ey sevgili, Uzatma dünya sürgünümü benim." Diyen Sezai Karakoç ise 88 yaşında vefat etti Öyle ki Kaderin planı, bizim planımızdan çok başka..

Aynalar, bakmayın yüzüme dik dik; İşte yakalandık, kelepçelendik! Çıktınız umulmaz anda karşıma, Başımın tokmağı indi başıma.Suratımda her suç bir ayrı imza, Benmişim kendime en büyük ceza! Ey dipsiz berraklık, ulvi mahkeme! Acı, hapsettiğin...

Aynalar, bakmayın yüzüme dik dik; İşte yakalandık, kelepçelendik! Çıktınız umulmaz anda karşıma, Başımın tokmağı indi başıma.Suratımda her suç bir ayrı imza, Benmişim kendime en büyük ceza! Ey dipsiz berraklık, ulvi mahkeme! Acı, hapsettiğin sefil gölgeme!Nur topu günlerin kanına girdim. Kutsi emaneti yedim, bitirdim. Doğmaz güneşlere bağlandı vade; Dişlerinde, köpek nefsin, irade.Günah, günah, hasat yerinde demet; Merhamet, suçumdan aşkın merhamet! Olur mu, dünyaya indirsem kepenk: Gözyaşı döksem, Nuh tufanına denk?Çıkamam, aynalar, aynalar zindan. Bakamam, aynada, aynada vicdan; Beni beklemeyin, o bir hevesti; Gelemem, aynalar yolumu kesti.

Kendimi tanımadan konuşmaya başladım insanlarla. Sanki kelimelerim benden önce bir yere varacak, ben onları takip edecektim. Oysa her anlattığım şey, içimde biraz daha boşluk açtı. Şifa diye umduğum her cümle, dert olarak geri döndü. Bazen hâlâ...

Kendimi tanımadan konuşmaya başladım insanlarla. Sanki kelimelerim benden önce bir yere varacak, ben onları takip edecektim. Oysa her anlattığım şey, içimde biraz daha boşluk açtı. Şifa diye umduğum her cümle, dert olarak geri döndü. Bazen hâlâ yapıyorum. Hiç olmayan insanlara kendimi anlatıyorum. Beni anlamayacaklarını bildiğim hâlde, sanki anlatmazsam içimde bir şey çürüyecekmiş gibi konuşuyorum. Bu bir bağ kurma isteği değil. Çünkü bağ kurmak, karşılıklı bir şey. Benim yaptığım daha çok, içimde taşanları bir yere bırakma ihtiyacı. Belki de kendime ulaşamadığım yerlerde, başkalarının kulaklarını geçici bir ayna gibi kullanıyorum. Onlar beni tanısın diye değil; ben, kendi sesimi dışarıdan duyabileyim diye. Ama her seferinde aynı sessizlik… Anlatıyorum, rahatlamıyorum. Açılıyorum, kapanamıyorum. Ve sonra kendime kızıyorum: “Niye yine yaptın?” diye. Belki cevap şu kadar basit ve bu kadar ağır: İnsan, kendine dokunamadığı yerden başkasına uzanıyor. Ve bazen umut, akıllıca değil; sadece yalnızlığa dayanma biçimi. Bir gün, kendime anlatabildiğim gün, başkalarına bu kadar çok konuşmam gerekmeyecek. O zamana kadar kelimelerim dağınık, umutlarım temkinli, kalbim ise hâlâ öğrenme aşamasında olacak. Ve bu da bir hâl… Geçici olmayı hak eden bir hâl.

Sylvia Plath ve “İncir Ağacı” Metaforu Sylvia Plath’ın en bilinen metaforlarından biri olan “incir ağacı”, yazarın özellikle The Bell Jar (Sırça Fanus) adlı romanında karşımıza çıkar. Bu metafor, Plath’ın hem kişisel iç dünyasını hem de modern...

Sylvia Plath ve “İncir Ağacı” Metaforu Sylvia Plath’ın en bilinen metaforlarından biri olan “incir ağacı”, yazarın özellikle The Bell Jar (Sırça Fanus) adlı romanında karşımıza çıkar. Bu metafor, Plath’ın hem kişisel iç dünyasını hem de modern bireyin—özellikle de genç bir kadının—hayat karşısındaki varoluşsal sıkışmışlığını güçlü bir biçimde yansıtır. İncir ağacı metaforunda anlatıcı, dalları meyveyle dolu bir ağacın altında durur. Her bir incir, farklı bir hayat olasılığını temsil eder: başarılı bir kariyer, mutlu bir evlilik, entelektüel bir yaşam, sanatçı kimliği, özgürlük, annelik ya da bağımsızlık. Ancak bu bolluk, bir mutluluk kaynağı olmaktan ziyade felç edici bir kararsızlığa dönüşür. Anlatıcı hangi inciri seçeceğini bilemez; çünkü birini seçmek, diğer tüm olasılıklardan vazgeçmek anlamına gelir. Zaman geçtikçe incirler dalında burur ve çürür. Bu durum, hayatın beklemeye tahammülü olmadığını simgeler. Seçim yapamamak da bir seçimdir ve çoğu zaman kayıpla sonuçlanır. Plath burada, bireyin “her şeye sahip olma” arzusunun gerçek hayatta mümkün olmadığını; bu arzunun kişiyi hareketsizliğe ve içsel bir çöküşe sürükleyebileceğini gösterir. Bu metafor aynı zamanda toplumsal beklentilere de güçlü bir eleştiridir. Özellikle kadınlar için çizilen roller—hem başarılı olmak, hem iyi bir eş, hem anne, hem de bireysel olarak özgür kalmak—birbirleriyle çelişen talepler hâline gelir. İncir ağacı, bu çelişkilerin yarattığı psikolojik baskıyı görünür kılar. Plath, kadının önüne sunulan seçeneklerin çokluğunu değil, bu seçeneklerin birlikte yaşanamaz oluşunu sorgular. Sonuç olarak incir ağacı metaforu, yalnızca Sylvia Plath’ın kişisel bunalımlarını değil; modern insanın kimlik, seçim ve zaman karşısındaki çaresizliğini de temsil eder. Bu metafor, okuyucuya şunu hatırlatır: Hayat, sonsuz ihtimallerle değil; yapılan ve yapılamayan seçimlerle şekillenir. Seçememek ise çoğu zaman, her şeyi kaybetmek anlamına gelir.

DUA Bıçak soksan gölgeme Sıcacık kanım damlar Girde bir bak ülkeme Başsız, başsız adamlar. Ağlayın su yükselsin Belki kurtulur gemi Anne seccaden gelsin Bize DUA et emi.. Necip Fazıl

Ölümü sığdıramaz, Akıl daracık koğuk. Ölemez, çıldıramaz, Ağlarlar boğuk boğuk. İlâç yarım, şişede, Koltuk mahzun, köşede, Ev halkı telâşede, Ölü yerde, sopsoguk… Çile / 1982 Necip Fazıl

“Bu ülkede Müslüman olmak, uzun yıllar boyunca cesaret işi olmuştur.” — Necip Fazıl Kısakürek

Erken Cumhuriyet döneminde dinle kurulan ilişki yalnızca “tarafsız laiklik” şeklinde değil, çoğu zaman dine mesafeli ve dışlayıcı bir zihniyetle yürütülmüştür. Bu dönemin rejimle uyumlu aydınları ve yazarları, dini ve dinî kurumları ilerlemenin...

Erken Cumhuriyet döneminde dinle kurulan ilişki yalnızca “tarafsız laiklik” şeklinde değil, çoğu zaman dine mesafeli ve dışlayıcı bir zihniyetle yürütülmüştür. Bu dönemin rejimle uyumlu aydınları ve yazarları, dini ve dinî kurumları ilerlemenin önünde bir engel olarak görmüş; dinî yapılar tasfiye edilmesi gereken “eski müesseseler” şeklinde tanımlanmıştır. Tekke ve zaviyelerin kapatılması, medreselerin kaldırılması, Türkçe ezan uygulaması ve İstiklal Mahkemelerinin sert kararları bu zihniyetin pratik yansımalarıdır. Bu ortamda Necip Fazıl Kısakürek gibi isimler, yalnızca bireysel bir dindarlık savunusu değil; dine, Peygamber algısına ve Müslümanların kamusal hayattan dışlanmasına karşı entelektüel bir mücadele yürütmüştür. Necip Fazıl’ın “din mazlumiyeti” vurgusu, hayali bir baskı anlatısı değil; dönemin resmî uygulamaları ve rejim içinden isimlerin dahi kabul ettiği halk–devlet kopuşunun edebî ve fikrî bir ifadesidir.