Osmanlı'da Safevi Karşıtı Metinler - 16. Asır R...

Safevî Devleti, kuruluşu itibariyle Şia-İmamiyye mezhebini devletinresmî itikadı ilan etmiş ve yönetimindeki bölgelerde zorla Şiileştirmesiyaseti yürütmüştür. Bunun yanında Anadolu'daki taraftarları olan Kızılbaşunsurlar üzerinden Osmanlı coğrafyasına yönelik yayılmacı faaliyetlerisebebiyle Osmanlı Devleti için müdahale gerektiren bir konumagelmiştir. Osmanlılar, Safevîleri engellemeye yönelik birçok siyasî, dinîve ilmî tedbir almıştır. Bu temkinli tavır nedeniyle Safevîler, başta müstakilreddiyeler olmak üzere padişah buyruklarından fetvalara, tarihîkaynaklardan şiirlere kadar birçok yazılı türde eleştirilmiştir. Osmanlı'daSafevîlere yönelik eleştirilerin en erken ve somut türü ise sözkonusu reddiyelerdir. Bu reddiyelerin yazımı, Safevî Devleti'nin kuruluşundanyaklaşık yirmi yıl önce başlamış, Çaldıran Savaşı arifesindeyoğunlaşmış ve 16. asır da dâhil olmak üzere sonraki asırlar boyuncadevam etmiştir. Bu kitap, bahsi geçen reddiye metinlerinin ortaya çıkıpyoğunluğunu artırdığı 16. asırda yazılan ve çoğunluğu yazma eser halindebulunan on metne odaklanmıştır. Osmanlıların 16. asırda Safevîlereve Kızılbaşlara dair resmî bakışını da etkileyen söz konusu reddiyeler,İslam Mezhepleri Tarihi disiplininin bakış açısıyla tahlil edilmiştir.Giriş bölümünde, araştırmanın amaç ve önemi, kapsam ve sınırlılıklarıile yöntemi açıklanmıştır. Yanı sıra kullanılan kaynaklar, araştırmadakiönemi açısından tanıtılmıştır. Birinci bölümde, Safevî Devleti'nintarihsel gelişimine ve faaliyetlerine yer verilmiş, ayrıca Osmanlı'da alınantedbirler ve Safevîler ile cihat edilmesine dair fetvalar incelenmiştir.İkinci bölümde, Osmanlı uleması tarafından Safevîlere yönelik kalemealınan reddiye metinlerinin müellifleri tarihsel sırayla tanıtılmışve yazıldıkları bağlamlar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde bu reddiyemetinlerinin içeriği analiz edilmiştir. Sonuç başlığı altında çalışma boyuncaulaşılan bulgulara yer verilmiştir.   (Tanıtım Bülteninden)